Trang
Sự bùng nổ của xe điện cùng xu hướng thuê xe thay vì sở hữu đang đẩy các xưởng sửa xe truyền thống tại Singapore vào giai đoạn khó khăn chưa từng có, buộc nhiều chủ garage đặt câu hỏi về khả năng tồn tại trong vòng 1 thập kỷ tới.
Trong bối cảnh Singapore đẩy mạnh lộ trình chuyển đổi sang giao thông xanh và người dân – đặc biệt là giới trẻ – ngày càng quay lưng với việc sở hữu ô tô cá nhân, các xưởng sửa xe truyền thống đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng.
Đây không chỉ là câu chuyện về sự trỗi dậy của xe điện (EV), mà là kết quả của nhiều xu hướng chồng chéo: thay đổi hành vi tiêu dùng, chính sách môi trường, cạnh tranh gay gắt từ các đại lý chính hãng, chi phí vận hành leo thang và những giới hạn trong khả năng thích ứng của các doanh nghiệp nhỏ.
Câu chuyện của ông Dylan Chew, chủ xưởng Supreme Auto Service tại Sin Ming, là ví dụ điển hình. Gắn bó hơn 25 năm với xưởng sửa xe do cha ông thành lập từ năm 1974, ông Chew từng chứng kiến thời kỳ hưng thịnh khi xe xếp hàng dài chờ sửa chữa.
Thế nhưng hiện nay, xưởng của ông chỉ còn vài xe mỗi ngày, doanh thu giảm khoảng 50% so với một thập kỷ trước. Dù chưa đến mức phá sản, ông không còn tin rằng nghề này có thể mang lại tương lai ổn định, đến mức quyết định không truyền lại xưởng cho con gái mình.
Sự suy giảm này không chỉ phản ánh khó khăn riêng của một cơ sở, mà là xu hướng chung của nhiều xưởng sửa xe nhỏ trên khắp Singapore. Đội ngũ thợ máy già hóa, lượng khách giảm dần, cùng triển vọng dài hạn mờ mịt khiến nhiều chủ xưởng buộc phải thừa nhận rằng họ có thể không trụ được quá 5 - 10 năm nữa. Nhiều người đã thẳng thắn nói với nhân viên rằng họ nên chuẩn bị tinh thần cho việc chuyển nghề hoặc nghỉ hưu sớm.
Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là sự thay đổi trong quan niệm về sở hữu ô tô. Ngày càng nhiều người Singapore, đặc biệt là thế hệ trẻ, không còn coi việc mua xe là điều cần thiết. Họ ưu tiên các dịch vụ chia sẻ xe, gọi xe công nghệ hoặc thuê xe ngắn hạn, vốn linh hoạt và ít ràng buộc tài chính hơn. Khi số lượng xe cá nhân giảm, nhu cầu sửa chữa và bảo dưỡng định kỳ cũng giảm theo.
Xu hướng này được phản ánh rõ trong số liệu của Ủy ban quản lý đường bộ (Land Transport Authority - LTA). Số xe cá nhân tại Singapore đã giảm trong vòng 10 năm qua, trong khi số xe dịch vụ và xe cho thuê tăng gần gấp 5 lần.
Đáng chú ý, các công ty cho thuê xe thường có xưởng bảo dưỡng nội bộ hoặc chỉ làm việc với một số ít garage lớn đáp ứng được các điều kiện khắt khe về chi phí, quy trình và năng lực. Điều đó khiến phần lớn các xưởng nhỏ gần như không có cơ hội tiếp cận nhóm khách hàng này, buộc họ phải phụ thuộc vào lượng khách quen ngày càng teo tóp.
Nếu sự suy giảm sở hữu xe cá nhân là "đòn đánh thứ nhất", thì sự trỗi dậy của xe điện chính là "đòn đánh thứ hai" – mang tính dài hạn và sâu sắc hơn. Singapore đang tiến gần đến các mục tiêu môi trường trong Kế hoạch Xanh 2030, với định hướng tất cả xe đăng ký mới phải sử dụng năng lượng sạch hơn từ năm 2030 và toàn bộ phương tiện chuyển sang năng lượng sạch vào năm 2040. Hệ quả là số lượng xe điện tăng rất nhanh chỉ trong vài năm.
Dù hiện tại phần lớn xe trên đường vẫn là xe động cơ đốt trong, tỷ lệ xe điện trong nhóm xe đăng ký mới đã tăng mạnh, cho thấy xu hướng khó đảo ngược. Đối với các xưởng sửa xe, vấn đề không chỉ là số lượng EV tăng, mà là sự khác biệt căn bản trong mô hình bảo dưỡng. Xe điện có ít bộ phận chuyển động hơn, không cần thay dầu động cơ, không có nhiều hạng mục bảo dưỡng định kỳ vốn mang lại dòng tiền ổn định cho các xưởng sửa xe truyền thống.
Điều này làm lung lay nền tảng tài chính của cả ngành. Với xe xăng, cứ mỗi 10.000 km lại phải thay dầu, lọc, kiểm tra động cơ, dây cu-roa, hộp số… Những công việc nhỏ nhưng đều đặn này giúp xưởng duy trì doanh thu.
Xe điện gần như loại bỏ toàn bộ chuỗi công việc đó. Thêm vào đó, các hạng mục phức tạp và giá trị cao nhất của EV – pin và hệ thống điện áp cao – lại thường nằm trong phạm vi độc quyền của các đại lý chính hãng, đặc biệt trong thời gian bảo hành kéo dài từ 5 - 7 năm.
Kết quả là các xưởng sửa xe nhỏ chỉ còn lại những mảng việc ít lợi nhuận hơn như sửa xe tai nạn, đồng sơn, thay lốp, phanh và một số bộ phận hao mòn cơ bản. Nhiều chủ xưởng cho biết điều này không đủ để bù đắp cho sự sụt giảm của các nguồn thu truyền thống.
Tuy nhiên, các chủ xưởng cũng nhấn mạnh rằng xe điện không phải là nguyên nhân duy nhất. Áp lực chi phí ngày càng lớn đang bóp nghẹt lợi nhuận. Tiền lương thợ tăng, giá phụ tùng leo thang, trong khi khách hàng ngày càng nhạy cảm với giá. Một số người thậm chí chọn sửa xe hoặc mua phụ tùng ở Malaysia để tiết kiệm chi phí, khiến các xưởng trong nước càng thêm khó khăn.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các đại lý chính hãng ngày càng gay gắt. Khác với trước đây, khi nhiều đại lý không mặn mà với việc bảo dưỡng xe đã qua vài năm sử dụng, hiện nay họ tích cực giữ chân khách hàng lâu dài thông qua các gói dịch vụ, ưu đãi và bảo hành mở rộng. Điều này làm thu hẹp thêm không gian hoạt động của các garage độc lập.
Dù vậy, không phải tất cả đều bi quan. Một số chủ xưởng tin rằng nhu cầu sửa chữa liên quan đến tai nạn giao thông và các bộ phận hao mòn cơ học vẫn đủ để duy trì hoạt động trong trung hạn. Họ cho rằng ngay cả xe điện cũng không "miễn nhiễm" với hỏng hóc ở hệ thống phanh, giảm xóc, gầm xe và các chi tiết cơ khí khác.
Ngoài ra, vẫn tồn tại sự hoài nghi về việc xe điện có thể nhanh chóng thống trị thị trường. Đại diện Hiệp hội các xưởng sửa chữa ô tô tại Singapore cho rằng dù xe điện đang tăng trưởng mạnh, tỷ lệ hiện tại vẫn chưa đủ để gọi là một sự chuyển dịch mang tính quyết định. Một số chủ xưởng thậm chí cho rằng xe điện chỉ là một giai đoạn trung gian, và trong tương lai, các công nghệ khác như động cơ đốt hydro có thể nổi lên.
Sự do dự của người tiêu dùng cũng góp phần làm chậm quá trình chuyển đổi. Nghiên cứu của EY cho thấy vẫn có tỷ lệ đáng kể người Singapore dự định mua xe chạy xăng trong vài năm tới, do lo ngại về hạ tầng sạc, chi phí ẩn và trải nghiệm sử dụng xe điện trong thực tế.
Trước bối cảnh đó, câu hỏi về đào tạo lại và chuyển đổi kỹ năng cho thợ máy trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, phần lớn các xưởng nhỏ thừa nhận rằng họ không đủ nguồn lực để đầu tư vào đào tạo EV chuyên sâu. Chi phí cao, lợi ích chưa rõ ràng và thời gian thu hồi vốn dài khiến nhiều chủ xưởng chọn cách "chờ xem" hoặc đơn giản là chấp nhận rút lui khi đến tuổi nghỉ hưu.
Với nhiều người trong ngành, đây không còn là câu chuyện thích nghi hay không, mà là bài toán thời gian. Một số xưởng sẽ tìm được lối đi mới và tồn tại, số khác sẽ dần biến mất. Trong mọi trường hợp, sự chuyển đổi đang diễn ra cho thấy một thực tế rõ ràng: các xưởng sửa xe truyền thống ở Singapore đang bước vào giai đoạn "hoàng hôn", nơi sự thay đổi công nghệ, chính sách và hành vi tiêu dùng cùng lúc định hình lại toàn bộ ngành nghề.
Trang
