Tân Kiệt
(US Open 2026) Từ vị trí thứ tư thế giới, Trịnh Khâm Văn (Zheng Qinwen) từng rơi xuống hạng 160 và phải làm lại từ vòng loại sau ca phẫu thuật khuỷu tay. Những sân đấu nhỏ, khán đài thưa người cùng chuỗi ngày tập luyện khắc nghiệt đã giúp “Nữ hoàng Trung Quốc” tìm lại sức mạnh tưởng như bị chấn thương lấy mất.
Nếu mới bắt đầu theo dõi tennis tại US Open cuối tuần qua, khán giả có thể tưởng rằng việc đổ gục xuống sân sau chiến thắng đã trở thành cách ăn mừng quen thuộc của Trịnh Khâm Văn. Thực tế, đó là phản ứng của một tay vợt vừa bước ra khỏi hai cuộc chiến gần như vắt kiệt sức lực. Trong cả hai trận, cô đều bị dẫn 0-5 nhưng vẫn tạo nên những màn ngược dòng khó tin trước Madison Keys và Iga Swiatek.
“Wow. Tôi còn có thể nói gì nữa đây? Wow”, Tay vợt Trung Quốc đầy tự hào sau khi ngược dòng từ tỷ số 0-5 trong set quyết định để đánh bại Madison Keys tại vòng ba. Hai ngày sau, kịch bản tưởng như không thể tái hiện lại xảy ra.
"Nữ hoàng Trung Quốc" thua liền năm game đầu tiên trước Iga Swiatek, cựu số một thế giới và chủ nhân sáu danh hiệu Grand Slam. Nhưng lần này, cô không cần tới set quyết định. Tay vợt Trung Quốc thắng liền bảy game để đoạt set đầu 7-5, trước khi khép lại trận đấu bằng tỷ số 6-3 ở set hai.
“Trở lại từ tỷ số 0-5 thêm một lần nữa thì không thể gọi là may mắn”, Khâm Văn nói. Gương mặt cô vẫn nở nụ cười, nhưng giọng thì hoàn toàn nghiêm túc.
Trước Keys, ngôi sao 24 tuổi bị dẫn 0-5 trong set ba rồi thắng liền bảy game, hoàn tất màn ngược dòng 1-6, 7-6, 7-5. Trước Swiatek, cô tiếp tục xóa sạch khoảng cách năm game ngay trong set mở màn. Hai trận đấu liên tiếp, hai cựu vô địch Grand Slam và hai cuộc đào thoát không tưởng.
Nhưng điều đáng kinh ngạc nhất trong hành trình của Khâm Văn tại New York không chỉ nằm ở những tỷ số ấy. Từ vòng loại tiến thẳng tới trận tứ kết gặp Elena Rybakina, tay vợt Trung Quốc đang tạo nên một trong những màn trở lại ấn tượng nhất tại các giải Grand Slam trong những năm gần đây.
Đó là hành trình của một tài năng từng tiến rất nhanh về phía đỉnh cao, đột ngột bị chấn thương kéo xuống rồi buộc phải học lại gần như mọi thứ: cách tập luyện, cách chịu đựng, cách chấp nhận thất bại và cả cách nhìn nhận chính mình.
Ngôi sao sinh ra ở tỉnh Hồ Bắc từng vào chung kết Australian Open 2024. Vài tháng sau, cô giành HCV Olympic Paris, trở thành tay vợt Trung Quốc đầu tiên bước lên bục cao nhất ở nội dung đơn môn tennis tại Thế vận hội. Đến tháng 6/2025, cô vươn lên vị trí thứ tư thế giới, thứ hạng cao nhất trong sự nghiệp ở tuổi 23.
Tài năng trên sân chỉ là một phần sức hút của cô. Khâm Văn sẵn sàng bộc lộ cá tính, có khiếu hài hước cùng cách giao tiếp đầy duyên dáng ngay cả khi phải sử dụng một ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ. Những điều đó giúp cô trở thành một trong những gương mặt được yêu thích nhất WTA Tour và nhận biệt danh “Queen-wen” hay Nữ hoàng Wen.
Tại Trung Quốc, Khâm Văn cũng trở thành ngôi sao tennis lớn nhất kể từ thời của đàn chị Lý Na (Li Na), người giành hai chức vô địch Grand Slam và đăng quang lần cuối tại Australian Open 2014. Và sau tấm HCV Olympic, danh tiếng của cái tên Trịnh Khâm Văn còn được đẩy lên một tầm cao khác.
Thành công đến nhanh, nhưng hành trình trước đó của cô gái họ Trịnh chưa bao giờ dễ dàng. Khi còn nhỏ, cô từng được cha mẹ đưa tới một học viện tennis ở thành phố khác rồi để lại đó mà không báo trước. Khâm Văn vì thế phải sớm làm quen với sự cô độc, kỷ luật và áp lực của một VĐV chuyên nghiệp.
Những trải nghiệm ấy tạo nên một Trịnh Khâm Văn cứng cỏi, trưởng thành hơn tuổi. Tuy nhiên, ngay cả sự cứng cỏi đó cũng bị thử thách đến tận cùng khi chấn thương khuỷu tay phải mãn tính buộc cô phải phẫu thuật vào tháng 7/2025.
Tay vợt Trung Quốc phải rời xa sân đấu trong thời gian dài. Cô từng tin mình đã bình phục và cố gắng trở lại, nhưng sau đó tiếp tục phải nghỉ thi đấu vì cơ thể chưa thực sự sẵn sàng. Quá trình tìm lại phong độ biến thành một chuỗi ngày ngắt quãng, hết hy vọng rồi lại thất vọng.
Tại Roland Garros năm nay, cô bị loại ngay vòng đầu trong trận đấu mà cô tin rằng mình đã có quá nhiều cơ hội để chiến thắng. Tay vợt Trung Quốc rời giải trong nước mắt và đến nhiều tháng sau vẫn chưa thể quên những thời cơ đã bị chính mình bỏ lỡ.
“Trận thua đó là một trong những kết quả khó chấp nhận nhất với tôi, bởi tôi đã có rất nhiều cơ hội. Ngay cả lúc này, tôi vẫn nhớ mình đã bỏ lỡ chúng như thế nào”, Cô chia sẻ, không giấu được cảm giác đau đớn khi nhắc lại.
Wimbledon cũng không mang đến lối thoát khi Khâm Văn tiếp tục dừng bước ngay vòng đầu. Với một tay vợt từng đứng trong top 5, cô đã quen với những đặc quyền của nhóm dẫn đầu: được miễn thi đấu vòng đầu tại nhiều giải, gặp những đối thủ ít tên tuổi hơn trong giai đoạn mở màn và thường xuyên xuất hiện trên các sân đấu lớn nhất.
Nhưng khi phong độ sa sút trong mùa xuân và mùa hè, thứ hạng của Khâm Văn lao dốc. Ngay trước Wimbledon, nhà vô địch Olympic rơi xuống vị trí 160 thế giới.
Chỉ trong vòng một năm, cô gái vàng của Tennis Trung Quốc từ vị thế ứng viên tại mọi giải đấu phải đối diện cùng lúc với hai nỗi đau. Cô không chỉ mất chỗ đứng trong làng tennis mà còn bất lực trong những trận đấu mình từng có thể giải quyết mà không cần dùng đến một nửa sức lực.
“Về tâm lý, điều đó thực sự rất khó chấp nhận.Tôi từng thuộc top 10, từng vô địch Olympic và được thi đấu trên những sân lớn ngay từ đầu giải. Nhưng thứ hạng của tôi tụt rất sâu sau chấn thương, còn màn trình diễn trong ba hoặc bốn tháng qua cũng không đủ tốt. Tôi biết có rất nhiều người nghi ngờ mình và điều đó thực sự khó khăn”, Cô thừa nhận.
Thất bại tại vòng loại Canadian Open ở Toronto trở thành thời điểm mọi thứ chạm đáy. Sau trận đấu, HLV của cô nói thẳng rằng tình hình không thể tiếp tục như vậy. Ông đề nghị cô tạm dừng thi đấu, tổ chức một đợt tập huấn riêng và cố gắng xây dựng lại nền tảng đã mất.
Khâm Văn chỉ cần năm giây để suy nghĩ trước khi đồng ý. Tay vợt Trung Quốc rút khỏi Cincinnati Open và lui về IMG Academy tại Florida. Theo cách mô tả của cô, cuộc sống ở đó chỉ còn ba thứ: sân tennis, phòng gym và nghỉ ngơi phục hồi.
Cô nhận ra vấn đề không chỉ nằm ở những cú đánh. Thể lực của cô cũng không còn đạt tới trạng thái cần thiết để duy trì lối chơi mạnh mẽ và giàu năng lượng từng đưa mình lên nhóm đầu thế giới. Vì vậy, Khâm Văn lao vào tập luyện với những chương trình có thời điểm kéo dài tới 12 giờ mỗi ngày.
“Điều kiện tập luyện thực sự khắc nghiệt. Mỗi ngày, khi kết thúc buổi tập, toàn thân tôi đều ướt đẫm mồ hôi. Thành thật mà nói, tôi thậm chí không muốn nhớ lại những gì mình đã phải trải qua”, cô kể.
Nhưng trong cái nóng ngột ngạt của Florida, không chỉ cơ thể cô bắt đầu thay đổi. Góc nhìn của cô về chính mình cũng dần dịch chuyển. Quyết định rút khỏi Cincinnati đồng nghĩa tay vợt Trung Quốc phải chấp nhận một thực tế cay đắng: vào thời điểm ấy, vòng loại mới là nơi phản ánh đúng vị trí của cô trong làng tennis.
Sự tự tin chưa bao giờ biến mất và cựu số 4 thế giới vẫn tin mình sẽ trở lại. Nhưng thay vì coi quá khứ huy hoàng là một đặc quyền, cô bắt đầu hiểu rằng chức vô địch Olympic hay vị trí thứ tư thế giới không thể giúp mình giành bất kỳ điểm số nào ở hiện tại.
“Tôi phải chấp nhận thực tế, tiếp tục làm việc chăm chỉ và chờ xem khoảnh khắc của mình sẽ đến khi nào. Nhưng tôi luôn có niềm tin rằng mình sẽ trở lại”, Khâm Văn khẳng định.
Cảm giác quen thuộc bắt đầu xuất hiện khi Khâm Văn tích lũy từng chiến thắng tại vòng loại US Open. Đây vốn là một thế giới khắc nghiệt nhưng thường không được chú ý đúng mức. Những trận đấu diễn ra trên các sân phụ, trước khán đài thưa người, nơi những tay vợt bị đánh giá thấp sẵn sàng chiến đấu bằng tất cả những gì họ có chỉ để giành một chỗ trong vòng đấu chính.
Tay vợt Trung Quốc bị ốm trong thời gian thi đấu vòng loại và nhiều lần kiệt sức dưới thời tiết nóng bức. Mỗi chiến thắng đều giống như một cuộc vật lộn, nhưng sau nhiều tháng không thể thực sự cạnh tranh, cô lại yêu cảm giác được chịu đựng trên sân. Những cơn đau, nhịp tim dồn dập và sức ép trong từng điểm số khiến cô nhận ra mình đã trở lại làm một VĐV thực thụ.
Giờ đây, tay vợt tới từ Hồ Bắc tin rằng những thất bại trong vài tháng trước không phải quãng thời gian vô nghĩa. Chúng là một phần trong quá trình buộc cô phải hạ mình xuống, nhìn lại bản thân và nhớ ra một nguyên tắc đơn giản nhưng tàn nhẫn của thể thao đỉnh cao: không ai được trao tặng chiến thắng.
Ở thời điểm thành công đến liên tiếp, có lẽ cô gái trẻ tuổi đã phần nào quên mất giá trị của sự bền bỉ và khối lượng công việc khổng lồ cần duy trì mỗi ngày. Chính hành trình đi qua những sân phụ vắng người, nơi không còn ánh hào quang của một nhà vô địch Olympic, giúp cô tìm lại bản năng từng đưa mình lên đỉnh cao.
“Thực tế là tôi chỉ đang đứng hạng 125, không còn là tay vợt top 10 như trước. Đừng tự đặt mình ở vị trí quá cao. Bạn cũng có mặt ở đây như tất cả những người khác. Tôi đang bắt đầu từ mặt đất, vì vậy hãy chấp nhận vị trí ấy và tiếp tục chiến đấu”, Khâm Văn kể.
Phía trước Khâm Văn sẽ là Elena Rybakina, một trong những tay vợt sở hữu sức mạnh đáng sợ nhất thế giới và chưa thua set nào tại giải năm nay. Thử thách tiếp theo có thể còn lớn hơn tất cả những gì cô vừa trải qua, nhưng sau hai cuộc trở lại liên tiếp từ tỷ số 0-5, có lẽ không ai còn dám đánh giá tay vợt Trung Quốc bằng con số bên cạnh tên cô trên bảng xếp hạng.
“Queen-wen” chưa lấy lại ngai vàng và cũng chưa thể xóa sạch những tháng ngày đầy nước mắt chỉ bằng một tuần thăng hoa tại New York. Nhưng đôi khi, một tài năng từng tiến lên quá nhanh cần trải qua một cú rơi đủ sâu để nhận ra hào quang không tồn tại mãi mãi, nhớ lại cảm giác phải giành giật từng cơ hội và hiểu rằng con đường trở lại đỉnh cao không bắt đầu trên sân trung tâm.
Với niềm tự hào Trung Quốc, hành trình ấy bắt đầu ở vòng loại, trên những khán đài thưa người và dưới cái nóng thiêu đốt. Đó là nơi một nhà vô địch Olympic chấp nhận gạt bỏ quá khứ để chiến đấu như thể mình chưa từng có gì.
Và Trịnh Khâm Văn đã đã trở lại từ đó,
Từ mặt đất.
Tân Kiệt
