Trang
Một nghiên cứu công bố tại hội nghị khoa học quốc tế cho thấy, xét trên cả mô hình lý thuyết, dữ liệu bảo dưỡng và thử nghiệm thực tế, xe điện có xu hướng bền bỉ và ổn định hơn xe động cơ đốt trong sử dụng dài hạn.
Trong khuôn khổ Hội nghị ICMPT 2026 diễn ra tại Malaysia từ ngày 2 - 5/2/2026, một công trình nghiên cứu đến từ Việt Nam đã gây chú ý mạnh mẽ trong cộng đồng khoa học quốc tế. Báo cáo do nhóm BK AUTO (Đại học Bách khoa Hà Nội) thực hiện tập trung đánh giá khả năng vận hành bền bỉ của ô tô điện so với xe dùng động cơ đốt trong.
Công trình do PGS.TS Đàm Hoàng Phúc – Giám đốc Chương trình Kỹ thuật Ô tô – cùng các cộng sự triển khai, dựa trên ba phương pháp nghiên cứu song song: phân tích độ tin cậy bằng mô hình thống kê, khai thác dữ liệu bảo dưỡng thực tế và thử nghiệm trực tiếp trên các phương tiện lưu thông trong điều kiện giao thông Việt Nam.
Theo trình bày của PGS.TS Đàm Hoàng Phúc tại hội nghị, ở lớp bằng chứng đầu tiên, nhóm nghiên cứu đã áp dụng mô hình Weibull – một phương pháp thường dùng trong đánh giá độ tin cậy kỹ thuật – để ước tính xác suất hư hỏng tích lũy của hai loại xe theo thời gian sử dụng.
Kết quả cho thấy ở giai đoạn đầu vòng đời, xe điện và xe xăng gần như không có sự khác biệt đáng kể về mức độ hỏng hóc. Tuy nhiên, khi thời gian khai thác kéo dài, sự chênh lệch ngày càng rõ ràng.
Sau khoảng 12 năm, tỷ lệ hư hỏng tích lũy của xe động cơ đốt trong vượt mốc 81%, trong khi con số này ở xe điện chỉ xấp xỉ 63%. Đến năm thứ 15, gần như toàn bộ xe xăng (hơn 98%) có nguy cơ gặp sự cố, còn xe điện vẫn duy trì ở mức thấp hơn, khoảng trên 86%.
Nhóm nghiên cứu lý giải rằng sự khác biệt này xuất phát từ cấu trúc kỹ thuật: xe động cơ đốt trong sở hữu hệ cơ khí phức tạp với nhiều bộ phận chịu ma sát và hao mòn, trong khi hệ truyền động điện có thiết kế đơn giản hơn, ít chi tiết chuyển động và ổn định hơn khi vận hành lâu dài.
Nguồn chứng cứ thứ hai được nhóm nghiên cứu xây dựng từ cơ sở dữ liệu bảo dưỡng thu thập trong giai đoạn 2020 - 2024, theo dõi gần 5.700 phương tiện bao gồm ô tô điện VinFast và xe sử dụng động cơ đốt trong đang lưu hành tại Việt Nam.
Kết quả thống kê số lần phát sinh lỗi theo quãng đường cho thấy, sau khi vượt ngưỡng khoảng 40.000 km, mức độ hỏng hóc trên xe điện có xu hướng giảm mạnh và duy trì thấp hơn so với xe chạy xăng trong phần lớn thời gian khai thác.
Đáng chú ý, trong khoảng từ 80.000 - 125.000 km, số sự cố trung bình của ô tô điện chỉ dao động trong khoảng 0,021 - 0,029 lần trên mỗi 1.000 km vận hành, trong khi con số tương ứng của xe động cơ đốt trong cao hơn, ở mức 0,025 - 0,034.Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, kết quả này phản ánh ưu thế của hệ truyền động điện về độ ổn định lâu dài, nhờ ít chi tiết cơ khí chuyển động và hạn chế tình trạng mài mòn vật lý.
Lớp dẫn chứng cuối cùng và cũng dễ quan sát nhất được nhóm nghiên cứu xây dựng từ các bài thử nghiệm trực tiếp trên phương tiện thực tế. Trong thử nghiệm phanh liên tục khi xuống dốc, xe sử dụng động cơ đốt trong ghi nhận nhiệt độ đĩa phanh tăng vọt từ 36,8°C lên tới 147,6°C. Trái lại, mẫu xe điện chỉ ghi nhận mức biến thiên rất nhỏ, từ 33,4°C lên khoảng 38,4°C.
Theo phân tích của nhóm nghiên cứu, mức chênh lệch gần 110°C giữa hai loại xe cho thấy phần lớn động năng trên SUV điện đã được chuyển đổi thành điện năng thông qua hệ thống phanh tái sinh. Nhờ đó, cụm phanh cơ học ít phải làm việc hơn, giúp duy trì hiệu quả hãm ổn định ngay cả trong những chu kỳ phanh lặp lại liên tục.
Bên cạnh đó, dữ liệu khai thác từ các trung tâm dịch vụ cũng phản ánh xu hướng tương tự. Mức độ hao mòn đĩa phanh trên xe điện thấp hơn đáng kể, chỉ tương đương khoảng 60 - 65% so với xe chạy xăng khi xét trên cùng quãng đường vận hành.
Không chỉ dừng ở phanh, hệ thống treo cũng được đưa vào đánh giá thông qua nhiều kịch bản khác nhau, từ đi lại trong đô thị đến phanh gấp và đánh lái ở tốc độ trung bình. Kết quả đo cho thấy dù có khối lượng lớn hơn, xe điện lại tạo ra tải trọng nội sinh lên các chi tiết treo thấp hơn.
Chẳng hạn, trong tình huống phanh gấp, lực tác động lớn nhất tại càng A cầu trước của SUV động cơ đốt trong cao gấp hơn hai lần so với SUV điện. Điều này cho thấy kết cấu khung gầm và cách phân bổ khối lượng của xe điện giúp giảm áp lực lên các chi tiết cơ khí, qua đó hạn chế hư hỏng trong quá trình sử dụng dài hạn.
Từ chuỗi kết quả thực nghiệm này, nhóm nghiên cứu kết luận rằng thiết kế đơn giản hơn của hệ truyền động điện, kết hợp với khả năng thu hồi năng lượng khi phanh, đã tạo ra lợi thế rõ ràng về độ bền so với xe sử dụng động cơ đốt trong. Theo PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, các phát hiện không chỉ có giá trị học thuật mà còn góp thêm bằng chứng thực tiễn từ Việt Nam cho xu hướng điện hóa giao thông toàn cầu.
Hiện tại, xe điện tại Việt Nam đang dần chiếm được sự tin tưởng của người dùng. Riêng năm 2025, VinFast đạt doanh số hơn 175.000 ô tô điện – mức tiêu thụ tương đương tổng lượng xe bán ra của Toyota, Hyundai và Ford cộng lại. Nhiều tài xế dịch vụ vận hành xe với cường độ cao cũng ghi nhận hệ thống khung gầm và động cơ điện duy trì trạng thái ổn định sau thời gian dài khai thác.
Trang
