Trang
Giá xăng dầu trong nước có thể được điều chỉnh sớm hơn khi thị trường quốc tế biến động mạnh, nhằm giảm độ trễ và hạn chế rủi ro thiếu hụt nguồn cung.
Cơ chế mới cho phép điều chỉnh giá xăng dầu sớm
Ngày 6/3, Chính phủ ban hành Nghị quyết 36 về các biện pháp khẩn cấp nhằm ứng phó với những biến động từ tình hình xung đột tại Trung Đông. Một trong những điểm đáng chú ý là cơ chế điều hành giá xăng dầu trong nước được nới lỏng để phản ứng nhanh hơn với biến động của thị trường quốc tế.
Theo quy định mới, khi giá cơ sở của xăng dầu tăng từ 7% trở lên so với kỳ công bố gần nhất, cơ quan quản lý có thể tiến hành điều chỉnh giá ngay sau khi mức tăng này xuất hiện, thay vì chờ đến kỳ điều hành định kỳ. Quy trình điều chỉnh vẫn do Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện.
Trong trường hợp mức tăng của giá cơ sở dưới ngưỡng 7%, việc điều chỉnh giá vẫn áp dụng theo cơ chế hiện hành được quy định tại Nghị định 80/2023. Theo đó, liên Bộ Công Thương - Tài chính sẽ công bố giá xăng dầu theo chu kỳ 7 ngày một lần, thường rơi vào thứ năm hàng tuần.
Ở mỗi kỳ điều hành, giá bán lẻ có thể được điều chỉnh tăng, giảm hoặc giữ nguyên tùy theo diễn biến thị trường và các yếu tố cấu thành giá cơ sở. Mức giá mới sẽ bắt đầu có hiệu lực từ 15h cùng ngày.
Trước khi công bố giá, Bộ Công Thương sẽ dựa trên các yếu tố cấu thành giá cơ sở và ý kiến của Bộ Tài chính, được gửi trước thời điểm 12h ngày điều hành, để đưa ra mức giá bán lẻ chính thức.
Giá dầu thế giới biến động mạnh vì căng thẳng ở Trung Đông
Nghị quyết được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang trải qua những biến động mạnh sau khi xung đột tại Trung Đông leo thang vào cuối tuần trước.
Một loạt sự kiện đã ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung dầu khí. Qatar tạm dừng hoạt động sản xuất khí hóa lỏng, trong khi Israel đóng cửa một mỏ khí đốt quan trọng. Ở Saudi Arabia, nhà máy lọc dầu lớn nhất của quốc gia này cũng phải ngừng hoạt động do tình hình chiến sự.
Ngoài ra, tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược qua eo biển Hormuz - nơi được xem là "yết hầu" của dòng chảy năng lượng toàn cầu - cũng bị gián đoạn nghiêm trọng. Theo các báo cáo quốc tế, hơn 10% đội tàu container trên thế giới hiện đang bị mắc kẹt tại khu vực này.
Những diễn biến trên khiến giá dầu thô và các sản phẩm năng lượng trên thị trường quốc tế biến động mạnh từng ngày, thậm chí từng giờ.
Trong khi đó, cơ chế điều hành giá trong nước hiện nay chủ yếu dựa trên chu kỳ 7 ngày.Điều này tạo ra độ trễ nhất định giữa giá trong nước và giá thế giới, đặc biệt khi thị trường quốc tế biến động nhanh.
Doanh nghiệp lo ngại rủi ro nếu giá trong nước điều chỉnh chậm
Theo đại diện một doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn, việc giá bán lẻ trong nước không theo kịp diễn biến thị trường quốc tế có thể khiến doanh nghiệp nhập khẩu chịu thua lỗ.
Khi giá thế giới tăng nhanh nhưng giá bán lẻ trong nước chưa được điều chỉnh kịp thời, các doanh nghiệp phải bán hàng với mức giá thấp hơn chi phí nhập khẩu thực tế. Điều này làm giảm động lực nhập khẩu xăng dầu.
Trong trường hợp kéo dài, các doanh nghiệp tư nhân có thể hạn chế hoặc tạm dừng nhập khẩu, khiến nguồn cung trên thị trường bị ảnh hưởng. Khi đó, áp lực đảm bảo nguồn cung sẽ dồn lên các doanh nghiệp nhà nước.
Thực tế, tình huống tương tự từng xảy ra vào năm 2022 khi nhiều cửa hàng bán lẻ xăng dầu phải đóng cửa do kinh doanh thua lỗ. Khi đó, phần lớn trách nhiệm cung ứng dồn lên hệ thống doanh nghiệp Nhà nước, khiến thị trường xuất hiện tình trạng mất cân đối cục bộ về nguồn cung.
Do đó, việc cho phép điều chỉnh giá linh hoạt hơn được kỳ vọng sẽ giảm độ trễ trong điều hành và giúp thị trường vận hành ổn định hơn.
Bổ sung nhiều giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu
Bên cạnh cơ chế điều hành giá, Chính phủ cũng đưa ra nhiều giải pháp nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước.
Theo đó, các chủ dầu được yêu cầu ưu tiên bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình tại thị trường Việt Nam đối với những lô dầu chưa ký hợp đồng xuất khẩu. Điều này nhằm đáp ứng nhu cầu của các nhà máy lọc dầu trong nước.
Chính phủ cũng cho phép Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) cùng các đơn vị thành viên như Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOil) chủ động thực hiện hoạt động mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu sản xuất xăng dầu.
Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến cung - cầu thị trường và triển khai các biện pháp cần thiết để đảm bảo nguồn cung. Trong trường hợp phát sinh vấn đề vượt thẩm quyền, bộ này sẽ báo cáo Chính phủ để xử lý kịp thời.
Nếu các nhà máy lọc dầu trong nước không đảm bảo sản lượng theo hợp đồng hoặc việc nhập khẩu gặp khó khăn, Bộ Công Thương có thể yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối sử dụng nguồn dự trữ lưu thông hoặc xuất cấp từ dự trữ quốc gia để bù đắp thiếu hụt.
Xem xét điều chỉnh thuế và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng
Ngoài các giải pháp về nguồn cung, Chính phủ cũng yêu cầu các bộ liên quan nghiên cứu điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng xăng dầu.
Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và Bộ Công Thương được giao xây dựng nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) theo thủ tục rút gọn và trình Chính phủ xem xét trong ngày 7/3.
Song song đó, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường các biện pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, đảm bảo cung ứng điện và xăng dầu trong mọi tình huống.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và PVN được yêu cầu ưu tiên khai thác tối đa nguồn khí trong nước cho phát điện, đồng thời xây dựng cơ chế hoán đổi nguồn khí để giảm sự phụ thuộc vào khí hóa lỏng (LNG) nhập khẩu.
Ngoài ra, các cơ quan quản lý cũng được giao nhiệm vụ hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn đối với nhiên liệu sinh học nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các loại năng lượng thân thiện với môi trường.
Trang
