Hoàng Cầm
Từng thống trị Đông Nam Á và vươn tầm châu lục, đội tuyển Myanmar sở hữu bảng thành tích lịch sử vượt trội, trở thành đại diện Đông Nam Á thành công nhất nếu xét ở bình diện châu Á.
Trong lịch sử bóng đá Đông Nam Á, nếu đặt câu hỏi đội tuyển nào từng đạt đẳng cấp cao nhất ở bình diện châu lục, câu trả lời chính xác và có cơ sở nhất chính là Đội tuyển bóng đá quốc gia Myanmar. Dù hiện tại không còn giữ được vị thế ấy, nhưng xét trên phương diện thành tích lịch sử tại châu Á, Myanmar vượt trội so với mọi đại diện khác trong khu vực.
Thế lực thực sự của châu Á giai đoạn hoàng kim
Từ cuối thập niên 1940 đến đầu những năm 1970, bóng đá Myanmar bước vào thời kỳ hoàng kim kéo dài hơn hai thập kỷ. Đỉnh cao nhất đến vào năm 1968, khi Myanmar lọt vào trận chung kết AFC Asian Cup 1968 và giành ngôi Á quân châu lục. Đây là thành tích tốt nhất mà một đội tuyển Đông Nam Á từng đạt được tại Asian Cup cho đến nay, vượt xa những lần vào tứ kết hay vòng 16 đội của các đội tuyển khác trong khu vực ở kỷ nguyên hiện đại.
Thành công này không phải hiện tượng nhất thời. Trước và sau Asian Cup 1968, Myanmar duy trì vị thế hàng đầu châu Á nhờ một thế hệ cầu thủ tài năng, được đào tạo bài bản và có nền tảng thể lực, kỹ chiến thuật vượt trội so với mặt bằng khu vực Đông Nam Á thời điểm đó.
Thống trị Asian Games – dấu ấn không thể phủ nhận
Ở sân chơi Asian Games, Myanmar tiếp tục khẳng định vị thế của một cường quốc bóng đá châu lục. Đội tuyển này giành Huy chương Vàng Asian Games 1966 và 1970, hai kỳ đại hội liên tiếp, thành tích mà đến nay vẫn là kỷ lục vô tiền khoáng hậu với một quốc gia Đông Nam Á. Trước đó, Myanmar cũng từng đoạt Huy chương Đồng Asian Games 1954, cho thấy sự ổn định và bền bỉ ở cấp độ châu Á trong thời gian dài.
Cần nhấn mạnh rằng ở giai đoạn này, Asian Games có giá trị chuyên môn rất cao, quy tụ các đội tuyển mạnh nhất châu Á với lực lượng gần như đội tuyển quốc gia, chứ chưa bị giới hạn nghiêm ngặt về độ tuổi như giai đoạn sau.
Sự áp đảo tuyệt đối tại Đông Nam Á
Ở cấp độ khu vực, Myanmar gần như không có đối thủ trong giai đoạn hoàng kim. Đội tuyển này từng 5 lần liên tiếp giành Huy chương Vàng SEA Games các năm 1965, 1967, 1969, 1971 và 1973. Chuỗi thành tích này phản ánh sự thống trị tuyệt đối của Myanmar tại Đông Nam Á trong gần một thập kỷ, thời điểm mà phần lớn các nền bóng đá khác trong khu vực vẫn đang trong giai đoạn sơ khai.
Điều đáng chú ý là những chức vô địch SEA Games của Myanmar không chỉ mang tính khu vực, mà còn là bước đệm quan trọng giúp họ duy trì sức cạnh tranh ở sân chơi châu Á, nơi yêu cầu trình độ cao hơn rất nhiều.
Dấu ấn châu lục ở kỷ nguyên hiện đại
Sau giai đoạn suy thoái kéo dài từ thập niên 1970, Myanmar vẫn có những khoảnh khắc khẳng định giá trị lịch sử của mình.Đáng chú ý nhất là hai chức vô địch AFC Challenge Cup vào các năm 2008 và 2010. Đây là giải đấu cấp châu lục dành cho các đội tuyển đang phát triển, và việc vô địch hai lần liên tiếp cho thấy Myanmar vẫn giữ được nền tảng truyền thống so với phần còn lại của Đông Nam Á.
Ở đấu trường AFF Championship, Myanmar không đạt được thành tích tương xứng với lịch sử châu lục, với kết quả tốt nhất là vào bán kết các năm 2004 và 2016. Tuy nhiên, điều này không làm lu mờ những gì họ đã từng làm được ở Asian Cup và Asian Games – những thước đo giá trị cao nhất của bóng đá châu Á.
Suy thoái và khoảng cách với hiện tại
Sau năm 1970, bóng đá Myanmar dần suy yếu do nhiều nguyên nhân, bao gồm thay đổi về cơ cấu quản lý, đầu tư hạn chế, cũng như sự trỗi dậy mạnh mẽ của các nền bóng đá khác trong khu vực và châu lục. Trong nhiều thập kỷ gần đây, Myanmar chưa thể tái lập vị thế từng có tại Asian Cup hay Asian Games.
Tuy vậy, nếu nhìn lại toàn bộ lịch sử, đặc biệt là giai đoạn đỉnh cao kéo dài từ 1948 đến 1970, Myanmar rõ ràng là đội tuyển Đông Nam Á duy nhất từng đứng ở đẳng cấp hàng đầu châu Á. Ngôi Á quân Asian Cup, hai Huy chương Vàng Asian Games và sự thống trị tuyệt đối ở SEA Games là những cột mốc mà cho đến nay, không đội tuyển nào trong khu vực có thể sánh bằng.
Hoàng Cầm
