Mai Thị Huyền Trâm
Làn sóng nhập tịch ồ ạt đang để lại hệ lụy nặng nề cho bóng đá Đông Nam Á khi thành tích sa sút, đào tạo trẻ suy yếu và cầu thủ nội dần mất động lực phấn đấu.
Thất bại 0-7 của U17 Indonesia trước U17 Trung Quốc ngay trên sân nhà không chỉ là một cú sốc chuyên môn, mà còn như hồi chuông cảnh báo cho một xu hướng đáng lo ngại của bóng đá Đông Nam Á: lệ thuộc quá mức vào nguồn lực ngoại. Khi khoảng cách trình độ bị phơi bày rõ rệt, câu hỏi đặt ra không còn là chuyện một trận thua, mà là hệ quả của cả một chiến lược phát triển thiếu bền vững.
Singapore từng theo đuổi mô hình sử dụng cầu thủ nhập tịch để nâng tầm đội tuyển, nhưng sau nhiều năm không đạt hiệu quả như kỳ vọng, họ đã chủ động điều chỉnh, quay lại chú trọng đào tạo nội lực. Trái lại, Indonesia và Malaysia những năm gần đây đẩy mạnh chính sách nhập tịch, từ cấp CLB đến đội tuyển quốc gia, với kỳ vọng rút ngắn khoảng cách thành tích trong khu vực và châu lục.
Cái giá phải trả đang dần lộ diện. Ngân sách lớn đổ vào việc tìm kiếm và hoàn tất thủ tục nhập tịch khiến nhiều CLB hụt nguồn đầu tư cho đào tạo trẻ. Cầu thủ bản địa mất dần cơ hội ra sân, động lực phấn đấu suy giảm khi cánh cửa đội tuyển bị thu hẹp bởi làn sóng cầu thủ gốc ngoại. Hệ sinh thái đào tạo trẻ vì thế cũng suy yếu, từ chất lượng HLV đến tính kế thừa lực lượng.
Thực tế cho thấy sự lệch hướng này. U23 Indonesia từng vô địch SEA Games 32 đầy thuyết phục với lực lượng thuần nội và HLV Indra Sjafri. Nhưng khi bước vào vòng loại U23 châu Á với nửa đội hình nhập tịch cùng HLV ngoại Gerald Vanenburg, họ không thắng nổi Lào và bị loại. U22 Indonesia với 5 cầu thủ nhập tịch cũng dừng bước ngay từ vòng bảng SEA Games 33.
Ở cấp độ đội tuyển quốc gia, hình ảnh “Hà Lan 2.0” không mang lại bước tiến như kỳ vọng. Indonesia vẫn lỡ hẹn với World Cup 2026 và hứng chịu những thất bại nặng nề trước Nhật Bản, lần lượt 0-5 và 0-6. Malaysia cũng không khá hơn khi nhiều gương mặt tài năng như Rasid Safawi hay Faisal Halim phải gồng gánh trong bối cảnh hệ thống thiếu ổn định.
Sính ngoại, nếu chỉ nhằm tìm kiếm thành tích ngắn hạn, có thể tạo ra ảo tưởng về sức mạnh. Nhưng về dài hạn, nó làm xói mòn nền tảng đào tạo, khiến cầu thủ nội cạn động lực và bóng đá trong nước thui chột. Khi con đường lên đội tuyển gần như bị “bịt kín”, hệ quả không chỉ nằm ở những trận thua đậm, mà ở sự tụt dốc âm thầm của cả một nền bóng đá.
Mai Thị Huyền Trâm
