Dukenn
Dukenn
ASEAN Cup không chỉ là giải đấu hấp dẫn nhất Đông Nam Á mà còn ẩn chứa nhiều câu chuyện thú vị, từ lịch sử đổi tên, những kỷ lục khó tin cho tới quyết định đặc biệt của FIFA và sự vắng mặt của Úc.
Là giải đấu hấp dẫn nhất cấp độ đội tuyển quốc gia ở Đông Nam Á, AFF Cup (nay là ASEAN Championship hay ASEAN Hyundai Cup) đã đồng hành cùng người hâm mộ 30 năm. Không chỉ nổi tiếng bởi những trận cầu kịch tính, giải đấu còn sở hữu nhiều câu chuyện thú vị, từ lịch sử đổi tên, những kỷ lục đặc biệt cho đến các cột mốc đáng nhớ.
Ra đời năm 1996, giải đấu ban đầu mang tên Tiger Cup nhờ nhà tài trợ chính là Bia Tiger và duy trì đến năm 2004. Từ năm 2008 đến 2021, giải đổi tên thành AFF Suzuki Cup. Năm 2022, tập đoàn Mitsubishi Electric (Nhật Bản) trở thành nhà tài trợ chính và tên giải chuyển thành AFF Mitsubishi Electric Cup, trước khi được tái định vị thương hiệu thành ASEAN Championship hay ASEAN Mitsubishi Electric Cup từ năm 2024. Hiện nay, từ năm 2026, giải sẽ mang tên thương mại mới là ASEAN Hyundai Cup sau khi tập đoàn Hyundai Motor trở thành nhà tài trợ chính mới của giải.
Xét về thành tích, Thái Lan là đội tuyển thành công nhất lịch sử với 7 lần vô địch (vào các năm 1996, 2000, 2002, 2016, 2020, 2022). Trong khi đó, Singapore sở hữu thành tích cực kỳ ấn tượng khi 4 lần vào chung kết (1998, 2004, 2007, 2012) đều đoạt cúp, đạt tỷ lệ vô địch 100%.
Trái ngược hoàn toàn là Indonesia, đội tuyển đã 6 lần vào chung kết (2000, 2002, 2004, 2010, 2016, 2021), nhưng chưa một lần được nâng cao chiếc cúp vô địch.
Năm 2013, Liên đoàn Bóng đá Úc chính thức gia nhập AFF. Tuy nhiên, đội tuyển nam nước này chưa từng tham dự AFF Cup. Nguyên nhân được cho là nhằm duy trì sự cân bằng về trình độ và tính cạnh tranh giữa các đội tuyển trong khu vực, bởi bóng đá Úc được đánh giá ở đẳng cấp cao hơn phần lớn các quốc gia Đông Nam Á.
Trước năm 2016, AFF Cup chưa được FIFA công nhận. Điều này đồng nghĩa các các trận đấu của giải luôn mang tính vô thưởng vô phạt. Bước ngoặt đến vào năm 2016 khi FIFA chính thức công nhận giải đấu, giúp các trận đấu được tính điểm trên bảng xếp hạng FIFA và nâng cao đáng kể vị thế của bóng đá Đông Nam Á.
Tiger Cup 1998 chứng kiến một trong những sự cố gây tranh cãi nhất lịch sử giải đấu. Ở lượt trận cuối bảng A, Thái Lan và Indonesia bị cho là muốn tránh gặp chủ nhà Việt Nam tại bán kết.
Cao trào xảy ra khi hậu vệ Mursyid Effendi cố tình đá phản lưới nhà ở những phút cuối, tạo nên hình ảnh xấu của bóng đá khu vực. Sau trận đấu, AFF đã đưa ra án phạt nặng với cả hai đội và các cá nhân liên quan. Trong đó, Effendi từng bị cấm thi đấu vĩnh viễn.
Không phải kỳ AFF Cup nào cũng diễn ra đúng chu kỳ hai năm một lần. Năm 2006, giải đấu được lùi sang cuối năm 2007 do chậm trễ trong việc tìm kiếm nhà tài trợ sau sự rút lui của Bia Tiger, trùng lịch thi đấu của ASIAD Doha 2006 và AFC Asian Cup 2007 do bốn quốc gia Đông Nam Á đồng đăng cai.
Đến năm 2020, đại dịch COVID-19 khiến AFF Suzuki Cup phải hoãn sang năm 2021, đánh dấu lần đầu tiên giải đấu bị ảnh hưởng bởi một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu.
Từ khi bắt đầu vào năm 1996, AFF Cup được tổ chức theo thể thức thông thường tại một quốc gia chủ nhà, với một vòng bảng và một vòng đấu loại trực tiếp (trừ năm 2002 khi Singapore và Indonesia đồng đăng cai). Các đội được chia làm hai bảng thi đấu vòng tròn một lượt, chọn hai đội đứng đầu mỗi bảng vào vòng bán kết. Các trận bán kết, tranh giải ba và chung kết đều chỉ diễn ra trong một lượt trận.
Từ 2004 đến 2016, vòng bảng được đồng đăng cai bởi hai quốc gia, mỗi nước làm chủ nhà của một bảng. Vòng loại trực tiếp (trừ trận tranh hạng ba) cũng được thay đổi sang thể thức hai lượt trên sân nhà và sân khách cho các đội tuyển vượt qua vòng bảng. Trận tranh giải ba đã được loại bỏ từ năm 2007, và đến năm 2010 thì luật bàn thắng sân khách bắt đầu được áp dụng.
Kể từ năm 2018, toàn bộ giải đấu được diễn ra theo thể thức sân nhà - sân khách. 10 đội tuyển tại vòng bảng được chia làm hai bảng 5 đội và đá một lượt 4 trận, trong đó mỗi đội tuyển thi đấu hai trận trên sân nhà và hai trận trên sân khách. Vòng loại trực tiếp vẫn giữ nguyên thể thức hai lượt và luật bàn thắng sân khách chính thức bị bãi bỏ khỏi giải đấu từ năm 2024.
Cuối năm 2025, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino công bố kế hoạch tổ chức FIFA ASEAN Cup dành cho 11 quốc gia Đông Nam Á, với mô hình tương tự FIFA Arab Cup. Giải đấu mới được kỳ vọng sẽ diễn ra song song với ASEAN Championship truyền thống, góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn và đưa bóng đá Đông Nam Á tiến gần hơn tới các sân chơi đẳng cấp thế giới.
Theo thống kê, tiền đạo kỳ cựu Teerasil Dangda của ĐT Thái Lan đang là người nắm giữ kỷ lục về số bàn thắng qua các kỳ AFF Cup. Cầu thủ sinh năm 1988 đã góp mặt tổng cộng 6 kỳ AFF Cup cùng Voi chiến (2008, 2010, 2012, 2016, 2020 và 2022), ghi tổng cộng 25 bàn thắng và giành 3 chức vô địch (2016, 2020, 2022).
Dù đã 14 lần tổ chức, mới chỉ có 4 đội tuyển được nâng cao chức vô địch AFF Cup. Trong đó, Thái Lan vượt trội hoàn toàn với 7 lần lên ngôi.
| STT | Đội tuyển | Số lần vô địch | Các năm vô địch |
| 1 | Thái Lan | 7 | 1996, 2000, 2002, 2014, 2016, 2020, 2022. |
| 2 | Singapore | 4 | 1998, 2004, 2007, 2012. |
| 3 | Việt Nam | 3 | 2008, 2018, 2024. |
| 4 | Malaysia | 1 | 2010. |
Từ những lần đổi tên, các kỷ lục đặc biệt, vụ bê bối nổi tiếng cho đến những thay đổi về thể thức và sự hậu thuẫn từ FIFA, AFF Cup không chỉ là giải đấu lớn nhất Đông Nam Á mà còn là một phần không thể thiếu trong lịch sử phát triển của bóng đá khu vực. Với những bước chuyển mình mạnh mẽ, AFF Cup hứa hẹn sẽ tiếp tục mang đến nhiều cột mốc đáng nhớ trong tương lai.
Lịch thi đấu
Bồ Đào Nha
Tây Ban Nha *
Mỹ
Bỉ *
Argentina *
Ai Cập
Thụy Sĩ *
Colombia
Pháp *
Ma Rốc
Tây Ban Nha *
Bỉ
Na Uy
Anh *
Argentina *
Thụy Sĩ
Pháp
Tây Ban Nha *
Anh
Argentina *
Pháp
Anh
Tây Ban Nha
Argentina
Campuchia
Singapore
Đông Timor
Việt Nam
Myanmar
Malaysia
Lào
Thái Lan
Singapore
Đông Timor
Indonesia
Campuchia
Philippines
Myanmar
Malaysia
Lào
Đông Timor
Indonesia
Việt Nam
Singapore
