Phan Bùi Quốc Anh
Thất bại trong cuộc đua giành vé dự MSI 2026 không chỉ khiến GAM lỡ hẹn với sân chơi quốc tế lớn thứ hai trong năm, mà còn một lần nữa làm dấy lên câu hỏi về tương lai của đội tuyển giàu truyền thống bậc nhất LMHT Việt Nam.
Sau trận thua vừa qua, cộng đồng đã nhắc đến nhiều nguyên nhân khác nhau, từ phong độ, chiến thuật cho đến nhân sự. Tuy nhiên, có một vấn đề được xem là cốt lõi hơn cả: GAM gần như không có hệ thống đào tạo trẻ đủ mạnh để chuẩn bị cho giai đoạn chuyển giao.
Với một đội tuyển từng được xem là biểu tượng của VCS, việc vắng mặt ở MSI trong hai mùa giải liên tiếp rõ ràng là điều khó chấp nhận với người hâm mộ. GAM vẫn sở hữu thương hiệu lớn, lượng cổ động viên đông đảo và bề dày thành tích mà không nhiều đội tuyển trong khu vực có thể sánh bằng. Thế nhưng, khi các trụ cột dần bước sang bên kia sườn dốc sự nghiệp, bài toán thay thế lại trở nên ngày càng nan giải.
Câu chuyện rõ nhất nằm ở vị trí đi rừng sau khi Levi rời đi. Trong nhiều năm, Levi không chỉ là tuyển thủ chủ lực về mặt chuyên môn, mà còn là thủ lĩnh tinh thần, người định hình lối chơi và tạo ảnh hưởng lớn trong cách GAM vận hành trận đấu. Draktharr hiện là cái tên được lựa chọn để đảm nhận vị trí này, nhưng rõ ràng việc thay thế Levi chưa bao giờ là nhiệm vụ đơn giản. Draktharr có thể lấp vào khoảng trống về mặt vị trí, song để đạt đến tầm ảnh hưởng, kinh nghiệm và bản lĩnh của cựu đội trưởng GAM, tuyển thủ này vẫn cần thêm rất nhiều thời gian.
Tình hình càng đáng lo hơn nếu nhìn sang khu vực đường trên. Kiaya từ lâu đã là một trong những tuyển thủ ổn định và giàu kinh nghiệm nhất của GAM. Tuy nhiên, anh cũng đã bước vào nhóm “lão tướng” của LMHT Việt. Khi Kiaya không còn thi đấu đỉnh cao hoặc quyết định giải nghệ, câu hỏi ai đủ sức thay thế sẽ trở thành vấn đề lớn. Khác với vị trí đi rừng, nơi GAM ít nhất đã có Draktharr để thử nghiệm, đường trên lại chưa xuất hiện một phương án kế thừa thật sự rõ ràng.
Dù vậy, sẽ thiếu công bằng nếu xem đây là vấn đề của riêng GAM. Thực tế, đào tạo trẻ vẫn luôn là điểm yếu cố hữu của LMHT Việt Nam nói riêng và Esports Việt Nam nói chung. Khác với các khu vực lớn như LCK, LPL hay LEC, nơi hệ thống học viện và đội trẻ được xây dựng bài bản, VCS chưa có một mô hình phát triển tuyển thủ trẻ đủ ổn định. Phần lớn tài năng mới vẫn được phát hiện từ các giải đấu bán chuyên, giải phòng net hoặc qua quá trình leo rank, thay vì được đào tạo trong một lộ trình chuyên nghiệp từ sớm.
Rào cản lớn nhất nằm ở đặc thù xã hội và nhận thức của phụ huynh tại Việt Nam. Việc để một tuyển thủ trẻ theo đuổi Esports chuyên nghiệp từ sớm đồng nghĩa với nhiều đánh đổi, đặc biệt là chuyện học văn hóa, định hướng nghề nghiệp và sự ổn định tương lai. Trong bối cảnh đó, rất khó để các đội tuyển có thể tuyển chọn, đào tạo và giữ chân tài năng trẻ theo mô hình giống những khu vực phát triển hơn.
Chính vì vậy, bài toán của GAM hiện tại gần như là “biết rồi nhưng chưa thể giải quyết”. Đội tuyển hiểu rằng họ cần lớp kế cận cho những công thần như Levi hay Kiaya, nhưng thị trường tuyển thủ trong nước lại không đủ dồi dào để tạo ra nhiều lựa chọn chất lượng. Việc mua người, thử nghiệm tân binh hoặc tìm kiếm nhân tố mới chỉ có thể giải quyết phần ngọn, trong khi gốc rễ vẫn nằm ở hệ thống đào tạo trẻ của toàn bộ nền LMHT Việt.
Trong ngắn hạn, GAM có thể tiếp tục điều chỉnh đội hình, thay đổi chiến thuật hoặc đặt niềm tin vào các gương mặt đang có. Nhưng về dài hạn, nếu không có một cơ chế phát hiện và phát triển tài năng bài bản hơn, đội tuyển này cũng như cả VCS sẽ còn đối mặt với nhiều khoảng trống nhân sự trong tương lai.
Thất bại ở cuộc đua MSI 2026 vì thế không chỉ là cú vấp của GAM trong một mùa giải cụ thể. Nó còn là lời nhắc về thách thức lớn hơn đang chờ LMHT Việt Nam: làm thế nào để tạo ra thế hệ kế cận đủ chất lượng, đủ bản lĩnh và đủ thời gian trưởng thành trước khi những biểu tượng cũ chính thức rời sân khấu.
Phan Bùi Quốc Anh
